« از میان ناشناخته‌ها | صفحه‌ی اصلی | کتاب می‌خوانیم یا نمی‌خوانیم؟ مساله این است »

فرهنگ و هنر مجازی در محاق

فرهنگ و هنر مجازی در محاق
ماهنامه‌ی نسیم، ویژه‌نامه‌ی نوروز ۸۸

صبح روز ششم بهمن‌ماه بسیاری از مخاطبان فرهنگ و هنر در وب غافلگیر شدند: سایت هنری-فرهنگی «هفتان» همزمان با آغاز موج تازه‌ای از فیلترینگ سایت‌ها مسدود شد.

غافلگیرکننده، از آن جهت که هفتان تولید محتوا نمی‌کرد و کاربران‌اش با لینک‌دادن به اخبار مهم در حوزه‌های اندیشه، فرهنگ و هنر آن‌را به‌روز می‌کردند و همین نکته علامت سوال بزرگی در ذهن خیلی‌ها ایجاد کرد: یک لینکده‌ی گروهی که خط قرمزش هم اخبار سیاسی و غیراخلاقی بود، چرا باید فیلتر شود؟

بسیاری از کاربران هفتان روزهای نخست را به امید رخ‌دادن اشتباهی در سیستم خودکار فیلترینگ مخابرات گذراندند. سایت همچنان به‌روز می‌شد و سیدرضا شکراللهی، مدیر هفتان، همان‌طور که در وبلاگ‌اش (خوابگرد) نوشت، پیگیری‌هایش را برای رفع‌فیلتر هفتان آغاز کرد.

 در تمام این سال‌ها که اینترنت در ایران به یکی از مهم‌ترین ابزارهای ارتباطی و اطلاع رسانی تبدیل شده، سایت‌های بسیاری فیلتر شده‌اند؛ پایگاه‌هایی با رویکرد سیاسی یا سایت‌های غیراخلاقی که با قوانین کشور هم‌خوانی نداشتند. تناقض میان این روند و فیلتر شدن هفتان باعث شد بسیاری از وبلاگ‌ها و تعدادی از روزنامه‌ها شگفت‌زدگی‌شان را از فیلتر شدن هفتان ابراز کنند.

هفتان در سه سال و شش ماهی که در وب حضور داشت، با شعار «از هفت آسمان فرهنگ و هنر در وب چه خبر؟» به مرور اعتماد اغلب مخاطبان این حوزه‌ها را به خود جلب کرده بود. از یک‌طرف اخبار مهم روز را پوشش می‌داد و از سوی دیگر پایگاهی بود برای انعکاس مطالب شایان درنگ وبلاگ‌نویس‌ها. حضور هفتان به عنوان یک لینکده‌ی گروهی بسیاری از مخاطبان را از گشت‌زدن در خبرگزاری‌ها و وبلاگ‌ها برای آگاهی از اتفاقات روز بی نیاز کرده بود.
اما واقعاً چه چیز باعث شد هفتانی که به شهادت بایگانی‌اش، نه مطلب سیاسی یا غیراخلاقی داشت و نه حتا به سایت‌های ضد نظام لینک می‌داد، فیلتر شود؟ این پرسشی‌ست که حالا هم که هفتان دیگر به‌روز نمی‌شود، خیلی‌ها هنوز پاسخ‌اش نمی‌دانند. هرچند در تمام این مدت گمانه‌زنی‌های بسیاری در این‌باره انجام شده و خیلی‌ها تحلیل‌هایشان را در وبلاگ‌هایشان نوشتند. اما به نظر می‌رسد هفتان با وجود این‌که تولید محتوا نمی‌کرد، در کنار اعتبار انکارناشدنی‌اش در بین مخاطبان جدی فرهنگ و هنر، تبدیل به باشگاهی برای روشنفکران شده بود که نظرات‌شان را در آن انعکاس دهند.

هنوز کسی نمی‌داند سیدرضا شکراللهی در پیگیری‌هایش برای رفع فیلتر هفتان، به کجا رسید که در خوابگرد نوشت: "سه سال و شش ماه پیش در این‌جا نوشتم: «۱۵ مرداد ۱۳۸۴ را به‌خاطر می‌سپارم و از این لحظه، گشایش سایت هفتان را اعلام می‌کنم.» اکنون، سه سال و شش ماه از آن روز گذشته است. حاصل این زمان دراز، برآمدن سایتی بوده است که به همت اعضای فعال و صبورش و با تلاش همکارانِ بزرگوار و سخت‌کوش‌ام، با حدود نوزده هزار لینک به خبرها، مطالب و مقالات گوناگون در زمینه‌های ادبیات، هنر و فلسفه، به گنجینه‌ای عظیم و بی‌بدیل تبدیل شده است. فقط یک نمونه‌ی آن، کتابخانه‌ای ست با افزون بر سیصد داستان ارزشمند خارجی که در بخش «داستان ترجمه»ی هفتان گرد آمده است. نگه‌داری گنجینه‌ی چهارده‌گانه‌ی هفتان را وظیفه‌ی خود می‌دانم.

اما از چند روز پیش، این سایتِ فرهنگی در وضعی قرار گرفت که از آن باخبرید. در روندِ پی‌گیری، به نقطه‌ای رسیده‌ام که مجبورم هرگونه تصمیم‌گیری در باره‌ی ادامه‌ی فعالیت هفتان را به زمانی دیگر ـ نمی‌دانم کی ـ موکول کنم." و پس از آن هفتان دیگر به‌روز نشد...

هفتان که در تمام مدت فعالیت‌اش خبر غم‌انگیز توقیف شدن چندین روزنامه و مجله را هم منعکس کرد، توقیف شد تا سال سیاه فرهنگ و هنر بدون غافلگیری و تاسف تمام نشود.