« داستان‌نویسی از پاریس تا تهران | صفحه‌ی اصلی | مرگ‌بازی در یک خانواده‌ی ایرانی »

نمایش در زیرگذر

یک ستون کتاب؛ شماره‌ی دهم
:: روزنامه‌ی اعتماد، ۲۳ شهریور ۸۷

«درباره‌ی نمایش»
بالاخره پس از این‌که سی‌سال از انتشار کتاب «درباره‌ی نمایش» می‌گذشت و دیگر اثری از آن در بازار نبود، نشر نیلوفر هفته‌ی گذشته چاپ دوم این این کتاب ِ ژان پل سارتر را با برگردان ابوالحسن نجفی به بازار عرضه کرد. نخستین نمایشنامه‌ی ژان پل سارتر در سال ۱۹۴۰ نوشته شد و آخرین نمایشنامه‌ی او در سال ۱۹۶۵ بر صحنه آمد. طی این مدت سارتر در زمینه‌ی نمایشنامه فعالیت‌های دیگری هم داشته است. مقل سخنرانی، مقاله، مصاحبه، یادداشت، نقد که دو محقق با زحمت بسیار توانستند تمام این‌ها را جمع کنند و بعضی را، اگر متن اصلی مفقود شده بود، از زبان‌های دیگر ترجمه کنند و در سال ۱۹۷۳ در مجموعه‌ی به چاپ برسانند. «درباره‌ نمایش» ترجمه‌ی فارسی عمده‌ی مقالات آن مجموعه است. این کتاب دو بخش دارد: بخش نخست شامل مقاله‌ها،‌ سخنرانی‌ها و مصاحبه‌هاست و به مسائل اساسی و کلی تئاتر می‌پردازد. و بخش دوم بحث درباره‌ی آثار نمایشی خود سارتر است که جنبه‌ی اختصاصی‌تر و محدودتری دارد. مخاطبان آثار نمایشی می‌توانند از این کتاب بسیار استفاده کنند.


«راهنمای مسافران مجانی کهکشان»
این روزها دیگر مخاطب ادبیات علمی-تخیلی تنها نوجوان‌ها نیستند. به جز آن‌ها افراد بسیاری به خواندن داستان‌های تخیلی علاقه‌مند شده‌اند و به نظر می‌رسد روز به روز به تعدادشان نیز اضافه می‌شود. کتاب «راهنمای مسافران مجانی کهکشان» پیشنهادی جذاب برای این گروه از مخاطبان ادبیات است. «مسافران مجاني كهكشان» مجموعه‌اي علمي ـ تخيلي و طنز است که نخستین بار در قالب برنامه‌اي راديويي در سال 1978 از شبكه‌ي (B. B. C) پخش شد. از اين مجموعه يك نمايش، يك سريال تلويزيوني، يك بازي كامپيوتري، سه جلد كتاب كاميك استريپ و يك فيلم سينمايي تاكنون اقتباس شده است. اين كتاب به بيش از 30 زبان ترجمه و چاپ شده و يكي از شاخص‌ترين آثار ادبيات علمي ـ تخيلي به شمار مي‌آيد. «طنز» یکی از بارزترین ویژگی‌های خوب این کتاب است که باعث جذاب شدن اتفاقات داستان می‌شود. «راهنمای مسافران مجانی کهکشان»، نوشته‌ي داگلاس آدامز را نشر پنجره منتشر کرده و مترجم آن فرزاد فربد است.


«پیکاسو»
«پیکاسو» شرح خاطرات صمیمانه‌ی گرترود اشتاین از زندگی و هنر پابلو پیکاسو،‌ نقاش نامدار است. با خواندن این کتاب که نشر چشمه آن‌را منتشر کرده، متوجه اهمیت زاد و بوم پسکاسو یعنی اسپانیا در شکل‌گیری راه و روش وی نسبت به هنر؛ تاثیر هنر خطاطی و مجسمه‌سازی آفریقا؛ مبارزه عمیق او برای وفادار ماندن نسبت به آمال و ایده‌های ذهنی‌اش با نیاز چشمگیر وی به تهی کردن خویش از اشکال و ایده‌هایی که در درون او به غلیان درآمده بودند، می‌شویم. خانه‌ی گرترود اشتاین سال‌ها محل رفت و آمد هنرمندان و نویسندگان مشهور، از جمله پابلو پیکاسو بود. اشتاین در این کتاب با استفاده از زندگی‌نامه‌ی پیکاسو و ارائه نقد و نظر بر آثار این نقاش بزرگ، از او به عنوان نابغه‌ای بزرگ یاد می‌کند که انتقال دهنده‌ی بینش قرن بیستم است. او در بخشی از این کتاب می‌نویسد: «سر، چهره و بدن انسان، تماماً آن چیزهایی هستند که برای پیکاسو وجود دارند. به خاطر می‌آورم روزی حین قدم زدن مرد عالمی را دیدیم که روی نیمکتی نشسته بود - پیش از جنگ یک مرد عالم می‌توانست روی نیمکت بنشیند – و پیکاسو گفت به آن چهره نگاه کن، به کهولت جهان است، تمام چهره‌ها به کهولت جهان هستند».
 نشر چشمه این کتاب را با برگردان فروزان گنجی‌زاده  چندی پیش منتشر کرده است.


«زیر گذر»
زندگی و ذهنیت کودکان کار همیشه برای فعالان اجتماعی و حتا مردم عادی، سوال‌برانگیز بوده است. این‌که این کودکان در رویاهای خوب به چه چیزهایی فکر می‌کنند، چه آرزوهایی در سر دارند و وضعیت نامناسب خانواده‌هایشان و مشکلات معیشتی چه تاثیراتی بر روحیه‌ی درونی آن‌ها گذاشته است. نشر ناهید با انتشار مجموعه‌ای ۴ جلدی به این سئوال‌ها پاسخ داده است. «برج غار»، «غار تار»، «ترس غار» و «زیرگذر» مجموعه‌ی نوشته‌ها، داستان‌ها، آرزوها، ترس‌ها، رویاها و در حالت کلی، ذهنیات کودکان کار است که در کلاس‌هایی که با علی صداقتی خیاط گذرانده‌اند، از آن‌ها نوشته‌اند و درباره‌شان نقاشی کرده‌اند. در هرکدام از کتاب‌های این مجموعه، موضوعی (مثل ترس، رویا، خشم، شادی) مطرح شده و کودکان درباره‌ی آن‌ها نوشته‌اند وتمام نوشته‌های آن‌ها با همان رسم‌الخط و گاه اشتباهات املایی چاپ شده است. تازه‌ترین کتابی که در این مجموعه منتشر شده، «زیر گذر» است که به نوعی نتیجه‌ی فعالیت‌های بچه‌ها در سه جلد قبلی به شمار می‌آید. «زیر گذر» شامل داستان‌های مکتوب و بازنویسی شده‌ی این کودکان است که با خواندن آن‌ها مخاطب متوجه تغییرات این گروه از بچه‌ها، از ابتدای شروع این دوره‌ها تا زمان انتشار این کتاب می‌شود.