می‌گفتم که؛ دور و اطراف خودم هم نباشد، هفته‌ای یک آدم می‌بینم که قرار است برود مهمانی خداحافظی فلان دوست یا فامیل. قبلاًها این‌طور نبود. قبل‌ها مهاجرت دوست‌هایم برایم یک اتفاق غیرمنتظره و غیرتکراری بود. اصلاً بگویید یک اتفاق عجیب. همه‌مان دور هم نشسته‌ایم، یک نفر یکهو می‌گوید من رفتم. قبلاًها وقتی یکی می‌رفت، آن‌قدر برایم درد رفتن‌اش تازه بود که پست وبلاگم می‌آمد و از این‌جور نوشتن‌های پر سوز و گداز که ای وای حالا تنهاتر می‌شویم و...

حالا انگار عادی شده. نشسته‌ایم دور هم، یکهو چند نفر می‌گویند خب ما رفتیم! و می‌روند. الان دیگر طوری شده که وقتی فکر می‌کنم به فلان کشور اروپایی، می‌بینم بیشتر از این تهران خودمان، آن‌جا دوست و آشنا دارم. حس این روزها را دوست ندارم. حس این‌که آدم‌ها تنهاتر می‌شوند، هم آن‌ها که می‌روند، هم آن‌ها که می‌مانند. 

پ.ن
تقدیم به فریانه، که رفت.

پارسال که دل و دماغ نوشتن همین‌ها هم نبود، امسال اما این ۱۷ مرداد لعنتی را بهانه‌ای می‌کنم برای یاد کردن از روزنامه‌نگارها و خبرنگارهای زندانی و همه‌ی آن‌هایی که ناگزیر شدند به رفتن. 

:: مرتبط:
 ۱۷ مرداد [پوریا عالمی]
دور هم باشیم کلاً [جلال سمیعی]

با توجه به این که «خانم دالووی» ترجمه‌ی فرزانه طاهری را نشر نیلوفر زمستان ۸۸ منتشر کرده، و این یادداشت کوتاه به قلم خانم طاهری در تیر ۸۹ چاپ شده، و با در نظر گرفتن این‌که یک کتاب پیش از چاپ باید به ناشر تحویل داده بشود، ناشر حروفچینی بکند، برای مجوز به ارشاد بفرستد، بعد از مجوز (شاید) ویرایش بشود، بعد غلط‌گیری و نمونه‌خوانی و صفحه‌بندی و خلاصه لیتوگرافی و چاپ و صحافی و انبار و در نهایت اعلام وصول و توزیع... و اگر در نظر بگیریم ارشاد هیچ هم برای مجوز این کتاب ناشر را معطل نکرده، یعنی اوایل پاییز سال گذشته احتمالاً کتاب به نشر نیلوفر سپرده شده. (همه‌ی این‌ها بدون این است که به تاریخ ِ «زمستان ۸۷» زیر مقدمه‌ی مترجم در کتاب نگاه کنیم). با این حساب چند سوال برای من پیش می‌آید:

این یادداشت مال عهد عتیق است؟
شماره‌ی تیر ۸۹، تابستان پارسال مطالب‌اش جمع شده؟
یادداشت تازه است ولی خانم طاهری آلزایمر گرفته؟
کتاب‌های نشر نیلوفر را قرار است نشر مرکز با تاخیر دوباره چاپ کند؟
خبرنگار کتاب از کتاب‌های مهم ناشرهای مهم خبر ندارد؟
جا زیاد بوده خبر کم، من هم مته‌ام را زیادی به خشخاش می‌گذارم؟

کلاً چه خبر از تازه‌های نشر؟

حالا آن روزها رسیده. هم من به آن دلخوشی‌های لحظه‌ای رسیده‌ام، هم دلخوشی‌ها حیرت‌انگیزند. انگیزه‌ی تکان خوردن گاهی از صفر به پایین هم رد می‌شود، دلخوشی‌ها گاهی می‌شود عوض کردن فونت نوشته‌های موبایل. هیجان می‌شود کمی تند رانندگی کردن و مارپیچ رفتن. و اگر همین دوست‌داشتن و کتاب خواندن و گاهی نوشتن هم نبود گمان نمی‌کنم امید به زندگی آن‌قدر برش می‌داشت که...

:: پی‌نوشت:
نگارنده افسردگی نگرفته

:: این یادداشت را علی لطفی در گوگل‌ریدر نوشت، من در این‌جا آن‌را بازنشر کردم.

خلاصه‌ی کلام این‌که، «اگر» کتابفروشی واقعاً دلنشینی شده. من فقط یه سری از مزیت‌هاش رو براتون گفتم. فکر می‌کنم باید خودتون هم برید، جو اونجا رو ببینید، خصوصاً اگر بر بخورید به حضور چند تا آشنا، ببینید چه جمع کوچولوی مهربونی اونجا یکهو درست می‌شه. جای پرتی هم که نیست. کافیه از توی بلوار کشاورز بپیچید توی خیابون ۱۶ آذر، قبل از این‌که برسید به خیابون پورسینا، پارک کنید. کوچه‌ی عبدی‌نژاد همون‌جاست. سمت راست. پلاک ۶.

پیشنهاد می‌کنم بار اول روز پنجشنبه برید اونجا. چرا؟ برید تا متوجه بشید. بعد هم اینکه، چهارتا روزنامه‌نگار فرهنگی‌هنری کتاب‌فروشی زده‌ان، دو تا ردیف کتاب پیشنهادی هم گذاشته‌ان. شما باشید ترغیب نمی‌شید اون کتاب‌ها رو بخونید؟

راست‌اش من از اول موضع‌ام در مقابل همه‌ی این بحث‌ها این بود که آدمیزاد یک چیزی در سرش دارد که قدرت قضاوت کردن به او می‌دهد. فرق است بین این‌که تو قضاوت نکنی درباره‌ی چیزی یا کسی، و این‌که بر مبنای قضاوت‌ات چه رفتاری را انتخاب بکنی. این‌که قضاوت چقدر درست یا غلط است آن‌قدر مهم نیست که نوع واکنش آدم‌ها و تحلیل‌شان بعد از قضاوت کردن مهم می‌شود. نکته‌ی اصلی به نظرم این‌جاست که ما آدم‌ها اگر در ذهن‌مان قضاوت نکنیم یک جای کارمان ایراد دارد. نکته‌ی دیگری که گاهی از ذهن منتقدان قضاوت‌کردن دور می‌ماند، پس‌زمینه‌های متفاوت ذهنی ‌آدم‌هاست. هرکس بسته به محیط و شرایطی که در آن بزرگ شده ذهن قضاوت‌گرش رشد کرده. بستر خانواده، گروه دوستی، ارتباط‌های اجتماعی همه و همه در نوع شکل‌گیری ذهن قضاوت‌گر آدم‌ها مهم است. خیلی‌ها تا بهشان این نکته را یادآوری نکنی، یادشان می‌رود که جاج‌کردن بخشی از فرآیند ناگزیر ذهنی آدم‌هاست. بعد این‌طوری می‌شود که آدم‌ها یادشان می‌رود خودشان هم در وابستگی به محیطی که در آن بزرگ شده‌اند ناگزیر قضاوت می‌کنند. کسی که در خانواده‌ی مذهبی بزرگ نشده، در شرایط خاص درباره‌ی مذهبی‌ها قضاوت می‌کند و مذهبی‌ها به راحتی با ذهنیتی از پیش‌ساخته شده درباره‌ی غیرمذهبی‌ها قضاوت می‌کنند. 

همه‌ی این‌ها را نوشتم که یادم بماند و یادآوری کنم به دوستانم، که قضاوت کردن نه تنها بد نیست که برای زندگی کردن لازم است. که ما حتا برای انتخاب گروه دوستی‌هایمان ناگزیر به قضاوت هستیم. قضاوت می‌کنیم که بعد می‌توانیم از بین آشناهایمان، دوست‌های نزدیک گزینش کنیم و آدم‌های اطراف‌مان را غربال کنیم. این‌که بعد از قضاوت ذهنی‌مان، چقدر بتوانیم به شخص مقابل‌مان احترام بگذاریم و با چه ادبیات و رفتاری با او حرف بزنیم و برخورد کنیم مهم است. هنر آدم‌ها نه قضاوت کردن، که مدیریت ِ رفتاری ذهن قضاوت‌گرشان است. 

‫آن‌چه مسلم است این که از عمر وبلاگ‌نویسی خیلی سال گذشته و به نظر من دیگر نمی‌شود همان نگاهی را به این فضا داشته باشیم که قبلاً داشته‌ایم.

:: توی وبلاگ می‌نویسه می‌آن می‌گن با نویسنده‌اش دوستی که معرفی کردی. با ویراستارش دوستی که معرفی کردی. از ناشرش پول گرفتی که معرفی کردی. از همه‌ی این‌ها با هم پول گرفتی معرفی کردی. با یه نویسنده‌ی دیگه لج بودی، اومدی کتاب یکی دیگه رو معرفی کردی. 

:: توی روزنامه می‌نویسه می‌آن می‌گن این روزنامه که عضو باند نشر فلانه، نویسنده‌ی کتاب که دوست صمیمی مسئول صفحه‌ی ادبیاته. نویسنده‌ی معرفی کتاب که توی باند نویسنده‌ی کتابه، نویسنده‌ی کتاب توی باند ویراستار کتابه، ویراستار کتاب عضو باند جوایز ادبی کتاب‌هاست، داورهای جوایز ادبی کتاب‌ها عضو باند رئیس فلان جایزه‌ی ادبی هستن، فلان جایزه‌ی ادبی از فلان ناشر پول می‌گیره که کتاب‌هاش رو برنده کنه. فلان ناشر هم با همه‌ی ناشرهای دیگه مشکل داره پس همه‌ی درآمد سالیانه‌اش رو خرج تخریب کتاب‌های ناشرهای دیگه می‌کنه. 

مرحمت فرموده، بگید مخاطب باید دقیقاً چه کار کنه که وقتی کتابی رو می‌خونه و دوست داره، اون رو به چهارنفر دیگه هم معرفی و پیشنهاد کنه؟ 

:: پی‌نوشت:
من از هرگونه مطلق‌نگری بدم می‌آد. منکر برخی روابط هم نمی‌شم اما یک‌کاسه‌کردن همه‌ی موارد با هم، اعم از معرفی کتاب در سایت و وبلاگ و صفحات روزنامه‌ها و جوایز ادبی تحت عنوان مبهم و بی‌استنادی به اسم «باند»، چه‌قدر معقولانه و اخلاقی ست؟

یکی مثل همه/ فیلیپ راث/ پیمان خاکسار/ نشرچشمه/۳۰۰۰ تومان

دو/ بند بالا که فرصت نمی‌دهد آدم به زندگی شخصی‌اش هم برسد. یک وقتی مجبور می‌شوی، دلت جیغ می‌کشد، می‌خواهی با خانواده‌ات تماس بگیری؛ اصلاً نه! یک بدبختی دنبال‌تان می‌گردد که باید زنگ بزنی بهش آدرس بدهی. یا باید جلوی یک اتفاقی را بگیری. یا چه می‌دانم؛ می‌خواهی بمیری و قبلش زنگ بزنی به اورژانسی که بالاتر گفتم، بگویی بیایید جنازه‌ام را از راهروی بیست و یک، غرفه‌ی چهل و دو جمع کنید. خب این تلفن لامذهب باید کار بکند یا نه؟ ما کار نداریم به این‌که خانم نرگس دیروز دور از جان‌اش، مرد و بالاخره نتوانست آقای محمدعلی را ببیند. محل قرارشان هم دم غرفه‌ی ما بود و نشد چون موبایل‌ها راه نمی‌داد و هیچ‌کس هیچ‌کسی را پیدا نمی‌کرد. کار ندارم که من مجبور شدم از توی حافظه‌ام رنگ لباس آقای نویسنده را به خاطر بیاورم چون دوست‌هایش نمی‌توانستند موبایل‌اش را بگیرند و فکر می‌کردند اگر گردن بکشند شاید رنگ لباس‌اش را ببینند. می‌خواهم بگویم من برای این‌که سه دقیقه با دوست نازنینی صحبت بکنم، باید پنج دقیقه‌ی بند بالا را به انجام برسانم، بعد نفس عمیق بکشم، بعد کاسه‌ی صبرم را بگیرم دستم و بیافتم به جان موبایل، تا شاید آقای مخابرات دلش رضایت داد و توانستم بعد از بیست دقیقه تلاش مستمر با استقامتی که از خودم نشان می‌دهم بتوانم سه دقیقه صدای کسی را بشنوم که از من نمی‌پرسد کتاب‌های میم مودب‌پور را از کجا می‌شود خرید! 

به نظر شما نمایشگاه صبر و استقامت نیست؟

برف و سمفونی ابری، پیمان اسماعیلی
که فضای خاص داستان‌هایش در ذهن‌ام روشن و قوی مانده و وهمی که در سطر سطر برخی داستان‌ها بود، هنوز گاهی قلقلکم می‌دهد. خصوصاً به خاطر دو داستان «میان حفره‌های خالی» و «گرای پنجاه و پنج» بهترین کتاب داستانی بود که سال ۸۷ خواندم. 

مونالیزای منتشر، شاهرخ گیوا
یکی از بهترین رمان‌اول‌هایی که خوانده‌ام. به خاطر داستان گیرا و تسلط نویسنده بر فرم روایت‌اش. این‌که زبان هر فصل مطابق با دوره‌ی تاریخی که ماجرا در آن اتفاق می‌افتاد، عوض می‌شد و این‌که یک نفس خواندم‌اش و از خواندن‌اش لذت بردم.

خنده را از من بگیر، جواد ماه‌زاده
که خاطرات دهه‌ی شصت را آن‌قدر دلنشین داستانی کرده بود و آن‌قدر در خلق راوی نوجوان و ماجراهای زندگی‌اش موفق بود که دلم نمی‌خواست رمان تمام شود و برگردم به همین روزهای جوانی. به خاطر اینکه جنگ را بدون این‌که توی ذوق بزند و توی چشم باشد، از زاویه‌ی دیگری نشان داد. به خاطر این‌که با همه‌ی داستان‌هایی که در آن‌ها جنگ حضور دارد، فرق می‌کند. و آخر سر به این خاطر که دلم می‌خواست بعد از تمام شدن رمان بگویم: خنده را از من نگیر؛ جنگ را از من بگیر! (گفتن که ندارد، جواد ماه‌زاده هنوز که هنوز است، در زندان اوین روز و شب می‌گذراند).

:: مرتبط:
قضاوت در حضور دیگران

وقتی که نتایج جوایز ادبی دولتی و خصوصی اعلام می‌شود، مخاطب‌ها اغلب واکنش‌های یک‌سانی دارند. دست کم یک واکنش را من زیاد دیده‌ام. اینکه نتیجه‌ی جایزه منصفانه نبوده، یا باند و باندبازی بوده، یا لابی شده، یا خصومت‌ها و خرده‌حساب‌های شخصی وجود داشته. این اعتراض حتا بین نویسنده‌ها هم دیده می‌شود. برخی نویسنده‌هایی که کتاب‌شان جایزه نگرفته، یا نامزد نشده و بعد از مواجه شدن با رای داوران یک جایزه، به صرافت نقد داوران و شیوه‌ی داوری‌شان می‌افتند و اعتراض می‌کنند. فراخوانی که خوابگرد منتشر کرده و همه‌ی ما را دعوت کرده تا در آن شرکت کنیم، یک میدان برای همه‌ی ما وبلاگ‌نویس‌هاست. که داور ادبی نیستیم، خیلی از نویسنده‌ها را رو در رو نمی‌شناسیم، و فقط خواننده‌ی داستان هستیم. قرار نیست بر مبنای ارزش‌های ادبی و بررسی فرم و شیوه‌ی روایت و... درباره‌ی یک اثر قضاوت کنیم. قرار است کتاب‌های محبوب‌مان را اعلام کنیم. کتاب‌هایی که از خواندن‌شان لذت بردیم. نظر ما می‌تواند برای نویسنده‌ای یک پل ارتباطی با مخاطب باشد. نویسنده‌ای که رای داوران و صاحب‌نظران ادبی را می‌داند، نظر روزنامه‌نگارها و منتقدهای ادبیات را خوانده و تنها پل ارتباطی‌اش با مخاطب، آمار فروشی‌ست که از کتابش دارد.

به گمانم وقت آن رسیده که وبلاگ‌نویس‌های فارسی‌زبان متحد شویم و محبوب‌ترین کتاب سال ۸۷ را انتخاب کنیم، خدا را چه دیدید! شاید ناشر اثر برگزیده آن‌قدر از برآیند نظر خواننده‌های جامعه‌ی مجازی هیجان‌زده بشود که روی جلد کتاب چاپ کند: برگزیده‌ی وبلاگستان فارسی به عنوان بهترین اثر داستانی سال ۸۷. 

 برای خواندن متن فراخوان و راهنمای شرکت در نظرسنجی، روی عکس بالا کلیک کنید یا به ادامه‌ی همین مطلب بروید

احساس می‌کنم کابوس دیشب هنوز تمام نشده. حس‌ام طوری ست که می‌خواهم بگویم از جهنم برگشته‌ام، جهنم از من بر نمی‌گردد!

حالی خیال وصلت، خوش می‌دهد فریبم/ تا خود چه نقش بازد، این صورت خیالی
چون نیست نقش دوران در هیچ‌حال ثابت/ حافظ مکن شکایت تا می ‌خوریم حالی