مجبوری؟

حقیقت بسیار تلخی‌ست!

مریم دمت گرم این خانم دیگه داره میشه اخر سوراخ روشنفکری

من گفت‌وگوی خانم كريمی با ماهنامه
بيست‌وچهار را نخوانده‌ام، فيلم‌های ايشان را هم نديده‌‌ام. اما در همين مطلب،
احكام سنگينی می‌بينم كه از خانم كريمی فراتر می‌روند و من در مورد آن‌ها پرسش‌هايی
دارم.‏

یک. اگر فيلم‌سازی به ونگ كار-وای يا سوفيا كوپولا علاقه داشته باشد، آيا الزاماً بايد رد
پای اين علاقه در فيلم‌های خودش هم وجود داشته باشد؟ اگر فيلم‌سازی اريجينال نباشد، آيا ضرورتاً «جهان "يك" فيلم‌ساز ديگر» آشكارا بايد در آثارش ديده شود؟ آيا يك فيلم‌ساز علی‌رغم علاقه به فيلم‌سازانی خاص نمی‌تواند بر اساس زيبايی‌شناسی عمومی سينما كه حاصل دستاورد صدها فيلم‌ساز قديمی يا معاصر است فيلم بسازد؟

دو. اگربازيگری در عرصه «حرفه‌ای» از بام تا شام در كمدی‌هايی كه "سخيف و لوده" ناميده شده
بازی كند، آيا الزاماً خودش هم آدم سخيف و لوده‌ای‌ست و نمی‌تواند در زيبايی‌شناسی
«شخصی»‌اش و در خانه و خلوت‌اش "جیا ژانگ‌که" را دوست داشته باشد؟ آيا چنين داوری
در مورد هر كس، از جمله خانم كريمی، بيش از آن‌كه ناظر بر پيچيدگی وجود آدمی باشد،
به يك اخلاق‌گرايی سخت‌گير و منزه‌طلبانه تكيه ندارد؟

سه. چه‌گونه می‌توان با اشاره به يك اشتباه در مورد "اوزاك (دوردست)" و "فاصله" - كه در هر
گفت‌وگويی ممكن است پيش بيايد - با چنين اطمينانی حكم داد كه خانم كريمی فيلم‌هايی
را كه از آن‌ها نام برده نديده؟

* كارنامه و حرف‌های هر كس - از جمله خانم كريمی - قابل داوری‌ست. اما در يادداشت بالا،
خانم كريمی بر اساس احكامی داوری شده كه من در درستی آن‌ها ترديد جدی دارم و اين
ترديد را هم در همين نوشته ثبت كرده‌ام. روشن است كه يادداشت من از مورد خانم كريمی
فراتر می‌رود و درباره حساسيت «احكام»‌ی‌ست كه اگر فروبريزند، تمام نتيجه‌گيری‌های
حاصل از آن‌‌ها هم فرومی‌ريزد.‏

:: این کامنت را آقای اولد فشن در زیر زیر نت علیلطفی در گودر نوشت، من در این‌جا آن‌را باز نشر کردم.

و این هم جواب نویسنده‌ی متن به کامنت بالا:

آقاي الدفشن عزيز
علي‌رغم احترامي كه براي شما قائلم اما فكر مي‌كنم اين مدل بحث كردن هيچ فايده‌اي ندارد. يا بحث كلي است يا انضمامي. يا تئوري است يا مصداقي. نمي‌شود توامان هر دو را دلبخواهي به كار گرفت. اين كه نوشته‌ايد (روشن است كه يادداشت من از مورد خانم كريمی فراتر می‌رود) اتفاقا اشتباه و به‌غايت نا‌به‌جا است. من درباره خانم كريمي نوشته‌ام. درباره كل تاريخ سينما يا نظريه‌هاي زيباشناسي ننوشته‌ام. خانم كريمي مصداق است. جايي به ديگري يا ديگران تعميم نداده‌ام. ننوشته‌ام كه راه‌حل اين است. متر و معياري براي قضاوت ديگران نداده‌ام. اين‌كه شما يك بررسي جزئي را مبداء قياس قرار مي‌دهيد و از آن حكم كلي استخراج مي‌كنيد و بعد نگران رواج اين مدل احكام هستيد مسئله من نيست. نمي شود ادعاي بحث كلي و فراتر رفتن داشت و بعد لغزشگاه‌ها را با مثال و مصداق پر كرد. با اين وجود
اول: خانم كريمي در مصاحبه‌اش با فريدون جيراني و مينا اكبري در برنامه‌ي دو قدم مانده به صبح در تاريخ 28 اسفند 1386 مدعي بود فيلم‌هاي كار-واي را مرتب مي‌بيند و رگه‌هايي از دنياي اين فيلمساز در فيلمش قابل رويت است. در مصاحبه با نيما حسني‌نسب در شماره ويژه عيد مجله فيلم هم همين حرف‌ها را درباره سوفيا كاپولا تكرار كرده. بنده نه خواستار شباهت بودم و نه مدعي. فقط عرض كردم شباهتي وجود ندارد
ضمن اين‌كه ظاهرحرف بديهيات است. فيلم خانم كريمي متعلق به زيبايی‌شناسی عمومی سينما نيست. فيلم يك شب كاملا متعلق به جهان آقاي كيارستمي است – از مدل درام ماشيني به اضافه دلم مي‌خواد به اصفهان برگردم – مسئله سر تاثير يا اريژينال بودن نبود و نيست. سر آدرس غلط است. و بوده هم
2- مصاحبه خانم كريمي – كه خوشبختانه شما با يك جمله نخوانده‌ام قال قضيه را كنده‌ايد – هيچ ربطي به زيبايي شناسي ندارد. بيشتر در مورد رفاقت با فيم‌سازان و اين‌كه ريگادس و ويراستاكول را قبل از همه كشف كرده و به آنها جايزه داده تا معروف شوند. و آقاي جوئه آن‌ها را در خيابان‌هاي بانكوك گردانده است. اين‌ها چه ربطي به زيبايي‌شناسي سينما دارد؟
3- تعبير معروف فقهي است كه تبديل به قاعده حقوقي شده كه (نحن نحكم على الظواهر) كه امتدادش هم مي‌شود (الله اعلم بحقائق الامور)...اجازه بدهيد ما از روي همين ظواهر، از روي همين مصاحبه‌ي موجود و فيلم‌هاي كارنامه ايشان قضاوت كنيم. بنده چندان اطلاعي از سلوك شخصي ايشان ندارم و نمي‌خواهم هم داشته باشم البته
ممكن است همه داوري‌ها غلط باشد – بعيد هم نيست – به هر حال بينشي هست كه فكر مي‌كند بدور از منطق نسبي‌گرايي لازم است گه‌گداري درباره پديده‌ها موضع بگيرد. موضع داشته باشد. ترسي هم از فروريختنش نخواهد داشت...نداشته تا الان

و این هم جواب اولد فشن به کامنت بالا:

آقای علیلطفی! حسابی شلوغش کرده‌اید تا به چند پرسش ساده و روشن من که مطلقا نه درباره خانم کریمی بلکه صرفا درباره قوام وجاهت «احکام» شماست پاسخ ندهید.

بنظر من خانم نیکی کریمی آن چیزی را که نشان میدهد از نظر شخصیتی (منهای هنرش که زیاد هنرمند نیست بیشتر سیاست دارد تا هنر و شاید سیاست هم بنوعی هنر ا ست) نیست و خیلی باصطلاح میوه فروشان در هم میفروشد
اگر خیلی های دیگر پارتی هایی که تا امروز نیکی کریمی داشته است داشتند حتما برتر و بهتر از ایشان میشدند
ایشان به نظر من با مسایلی که در مورد ایشان شنیدم از منابع موثق آنی نیست که نشان میدهد البته همه ما در خلوت یکسری مسایلی داریم اما برای ما معمولا جانماز آب کشیدن شاید اجبار نباشد
اما برای ایشان و در این قشر کلا جانماز آب کشیدن بسیار رواج دارد و ......... بماند چیزی نگویم بهتر است که متهم غرض ورزی نشوم

مطلب جالبي بود. همه چيزمان به همه چيزمان مي آيد. ياد فرهاد آئيش افتادم كه چند وقت پيش تو سالن اصلي تئاترشهر كرگدن يونسكو رو رو صحنه برده بود و همزمان فيلم مادرزن سلام با بازي او رو پرده سينما بود.

:: مریم: مثال خوبی نیست برای مقایسه. فرهاد آئیش هم تئاترش خیلی فرق می‌کنه، هم اینکه تو سینما ادعای آن‌چنانی نداره. میمیک صورت و صداش و نوع بازی‌اش هم اتفاقاً به فیلم‌های کمدی می‌خوره. در کنار اینکه تئاترهای آئیش به نظر من خوبن، و خب کیه که ندونه از تئاتر نمی‌شه زندگی گذروند. پس کنار یه کار خوب، اگر تو کارهای ضعیف سینمایی بازی می‌کنه توجیه اقتصادی‌اش راحته. در کنار اینکه مشکل کلی با این خانم ادعای گنده‌تر از خودشه که می‌کنه. چیزی که ‌آئیش نداره.

هووووم

هيچ وقت از اين خانم خوشم نيامده نه آن زمان كه پري را بازي كرد و نه حالا كه توي فيلم هاي بي ارزشي مثل همين آقاي هفت رنگ رد پايش را ميبينم .